Ρωτάει η Αναστασία Νεραϊδόνη

Δανειζόμενοι την ιδιότητά του ως δημοσιογράφος, σήμερα οι Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών ανακρίνουν τον Γιάννη Σπανδωνή.

Συνέντευξη

Καλησπέρα σας κύριε Σπανδωνή και σας ευχαριστώ πολύ για την συνέντευξη που μου παραχωρείτε. Απόλαυσα ιδιαίτερα το μυθιστόρημα σας «Τα δόντια του δράκου» και επιθυμώ διακαώς να μάθω περισσότερα για το πώς γράφτηκε και γιατί, όπως και οι αναγνώστες μας άλλωστε.

Γ.Σπ.: Εκτός από κάποιους που βλέπουν τη συγγραφή -όπως και τις άλλες τέχνες- σαν μεροκάματο, δεν υπάρχει δημιουργός που να μπορεί ν’ απαντήσει με σαφήνεια στο πώς και το γιατί δημιούργησε κάτι. Σου έρχεται μια ιδέα, φουντώνει μέσα σου, ωριμάζει, την βάζεις στο χαρτί, το κομπιούτερ, το μάρμαρο, τον μουσαμά. Έτσι γεννήθηκαν και τα «Δόντια του Δράκου».

Έχετε μια μακρά σταδιοδρομία στον χώρο της δημοσιογραφίας καθώς και της λογοτεχνικής μετάφρασης. Συνήθως οι περισσότεροι δημοσιογράφοι καταπιάνονται με την αστυνομική λογοτεχνία ενώ εσείς επιλέγετε το ιστορικό μυθιστόρημα. Πόσο σημαντική είναι η ιστορία και η μυθολογία για σας;

Γ.Σπ.: Ο μεγάλος φιλόσοφος, συγγραφέας και άτυχος πολιτικός Παναγιώτης Κανελλόπουλος, μου είπε κάποτε -παλιά, πολύ παλιά- ότι «λαός που δεν γνωρίζει το παρελθόν του, δεν μπορεί να προγραμματίσει το μέλλον του». Τα λόγια του αυτά χαράχτηκαν στο μυαλό και την ψυχή μου. Κι από τότε, ασχολούμαι με το ιστορικό μυθιστόρημα. Σ’ αυτό το πλαίσιο εντάσσω και τη μυθολογία. Διότι, πίσω από κάθε μύθο, ελληνικό, εβραϊκό, ινδικό, προκολομβιανό, ό, τι θέλετε, υπάρχουν ψήγματα αλήθειας. Μια αληθινή αφετηρία, είτε γεγονός είναι αυτή, είτε ψυχολογική κατάσταση.

Στα «Δόντια του Δράκου» διαλέξατε να μας αφηγηθείτε την Αργοναυτική εκστρατεία απ’ την οπτική της Μήδειας και το πετύχατε εξαιρετικά οφείλω να ομολογήσω. Γιατί από την οπτική της γυναίκας λοιπόν;

Γ.Σπ.: Δεν θα έπρεπε να ασχοληθούμε κάποτε και με την οπτική της γυναίκας; Και δεν εννοώ κάποια υστερικά της ξεσπάσματα, αλλά τη διαχρονική γυναίκα, τη μάνα, τη σύντροφο, αυτή που φυλάει την πόρτα του σπιτικού, τον βωμό, το εικονοστάσι; Που ξεματιάζει και διαβάζει τον καφέ, ανατρέφει παιδιά-αυριανούς πολίτες; Για τη γυναίκα που, μετά το τέλος της μητριαρχικής ισότητας, βρέθηκε να έχει για μοναδικά όπλα το μυαλό της και τα θέλγητρά της;

Περιγράφετε γλαφυρά την καθημερινή ζωή της τότε εποχής, ειδικά το σημείο που ο Ιάσωνας απολαμβάνει φακές με άγριο σκόρδο απ’ τα χεράκια της πριγκιποπούλας Γλαύκης είναι θαυμάσιο. Οι περισσότεροι έχουμε μια στείρα εικόνα για τους αρχαίους μας ήρωες χωρίς μυρωδιές, γεύσεις και την απλότητα της καθημερινής ζωής. Πόσο σημαντικό στοιχείο θεωρείτε ότι είναι η εισαγωγή απλών καθημερινών πραγμάτων σε ένα μυθιστόρημα;

Γ.Σπ.: Όταν πηγαίνουμε στο σινεμά, ταυτιζόμαστε συχνά με κάποιον από τους ήρωες της ταινίας. Το ίδιο πρέπει να μας κάνει να νιώθουμε κι ένα μυθιστόρημα. Για να πετύχει λοιπόν τούτη η μέθεξη, χρειάζονται πράγματα καθημερινά, λεπτομέρειες που γνωρίζουμε, καταστάσεις που μας έχουν συμβεί.

Η Μήδεια ήταν αρχικά φανατισμένη με την πίστη της στην Τριπλή Θέα κι έκανε τα πάντα για να μην προσπεραστεί η λατρεία της απ’ τους νεοφερμένους θεούς του Ολύμπου. Προς το τέλος του μυθιστορήματος μοιάζει να έχει κατανοήσει τα λάθη της και να έχει πιο κριτική σκέψη απέναντι στην πίστη της. Πιστεύετε ότι τα περισσότερα λάθη στην παγκόσμια Ιστορία γίνονται λόγω φανατικών πιστεύω;

Γιάννη ΣπανδωνήΓ.Σπ.: Δείχνω την Μήδεια, την ιέρεια, τη μάγισσα, να αντιμετωπίζει στην ώριμη ηλικία της με τρόπο κριτικό τη θρησκευτική πίστη γενικά. Όσο για τα όποια λάθη της… άνθρωπος ήταν κι αυτή. «Και τα λάθη μου είναι παιδιά μου», έχει πει κάποιος. «Τα αναγνωρίζω, δεν τα αποκηρύσσω». Αναφορικά με τον φανατισμό πάλι, ναι, είναι μια από τις μεγάλες πληγές τις ανθρώπινης κατάστασης. Δεν οδηγεί απλά σε λάθη, αλλά σε εγκλήματα. Μεγάλα.

Ξεκινάτε με τον Ιάσονα να διηγείται την πρώτη απόβαση τους στη Λήμνο όπου οι γυναίκες είχαν σφαγιάσει όλους τους άντρες του νησιού και διοικούσαν αυτές. Παρότι έχουμε διδαχτεί εκτενώς τους Αργοναύτες, ομολογώ ότι δεν γνώριζα αυτό το κομμάτι της, ή δεν το θυμόμουν καθώς το περιγράφετε με σαφώς πιο φρέσκια ματιά. Πιστεύετε ότι η ελληνική μυθολογία είναι ανεξάντλητη; Διαθέτει κομμάτια λιγότερο γνωστά που οι συγγραφείς δεν έχουν εκμεταλλευτεί ως έμπνευση;

Γ.Σπ.: Καθένας μας βρίσκει κι αλλού την έμπνευσή του.

Όσο για τη μυθολογία, αυτή είναι όντως ανεξάντλητη. Είναι το νόθο παιδί της Ιστορίας.

Η Μήδεια στα «Δόντια του Δράκου» είναι μια γυναίκα που έκανε ότι έκανε απλά επειδή αγάπησε πολύ. Ο Ιάσονας είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της κι όταν την περιφρονεί, γίνεται θηριώδης και βάναυση όπως ένα απ’ τα πρόσωπα της Τριπλής Θεάς. Ποια είναι κατά την γνώμη σας η σύνδεση Γυναίκας-Φύσης που αποτελούσε και βασική πεποίθηση στις μητριαρχικές κοινωνίες;

Γ.Σπ.: Η Φύση, προσωποποιείται στη Γυναίκα. Αυτή συμβολίζει τη γονιμότητα, την αναπαραγωγή, τη διαιώνιση. Μην κοιτάτε που οι νεώτερες θρησκείες της στέρησαν τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Αυτή τα καταφέρνει να μπαίνει από το παράθυρο. Βλέπε την Παναγία.

Πολλές φορές εμείς οι νέοι συγγραφείς κάνουμε το λάθος να επικαλούμαστε την αυθεντία και να κουράζουμε τον αναγνώστη με γραφή που τείνει προς το δοκίμιο. Ενώ εσείς γράφετε απλά κι ευθύγραμμα για γνώσεις που ενέχουν πολλαπλά επίπεδα συμβολισμού. Παρέχετε έπειτα την βιβλιογραφία στο τέλος και σας συγχαίρω γι αυτό. Που βρίσκεται η χρυσή τομή;

Γιάννη ΣπανδωνήΓ.Σπ.: Νομίζω πως αυτή τη Χρυσή Τομή την έχω βρει στα μυθιστορήματά μου. Ή τουλάχιστον προσπαθώ να την βρω. Οι Νεοέλληνες συγγραφείς, βλέπετε, έχουν την τάση να ναρκισσεύονται. Στήνουν ένα καθρέφτη απέναντι τους, κοιτάζουν μέσα του, και γράφουν. Τούτη η εσωστρέφεια θαρρώ πως είναι ο λόγος που η σύγχρονη λογοτεχνία μας δεν έχει απήχηση στο εξωτερικό. Οι Αρχαίοι, ήξεραν καλά πως ένα έργο τέχνης πρέπει ή να ψυχαγωγεί ή να μορφώνει. Ή και τα δυο, στην καλύτερη περίπτωση. Αυτό προσπαθώ να κάνω με τα γραφτά μου. Όσο πιο απλά μπορώ.

Αντί για το κοινότυπο τι εύχεστε για τον κόσμο, θα ήθελα καλύτερα να σας ρωτήσω –καθώς η ανάγνωση βελτιώνει τον άνθρωπο αποδεδειγμένα- τι εύχεστε να αποκομίσουν οι αναγνώστες απ’ τα καλοκαιρινά τους βιβλιοταξίδια γενικά;

Γ.Σπ.: Στιγμές απόλαυσης. Και να τους μένει πάντα κάτι. Κάτι που να τους βελτιώνει σαν ανθρώπους.

 

Επεξεργασία εικόνας: Χριστίνα Πολυχρονιάδου

 

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.