Προσωπική άποψη: Αγάπη Ντόκα

Πίναμε καφέ με μία φίλη και η συζήτηση ήρθε –ως συνήθως– στα βιβλία. Μου πρότεινε τον «Οδοιπόρο» του Πεσσόα. Μου είπε ότι ήταν μικρό – άρα λίγος χρόνος διαβάσματος, αλλά πολύ περιεκτικό. Μου κίνησαν το ενδιαφέρον τα όσα μου είπε. Όταν η κάθε μία πήρε το δρόμο της, ο δικός μου με οδήγησε στο βιβλιοπωλείο.

Ο οδοιπόροςΈνας έφηβος, καθώς κοιτά αφηρημένα στο δρόμο κάνοντας διάφορες σκέψεις, διακρίνει έναν άντρα ντυμένο στα μαύρα. Τον έχει τόσο απορροφήσει η εικόνα του, ώστε ενώ θυμάται ότι εκείνος του μίλησε, δεν θυμάται τι του είπε. Κάποια στιγμή, όταν έχει πάψει να θυμάται τη μορφή του, ξεπηδούν μέσα του τα λόγια του: «Μην κοιτάζεις το Δρόμο. Ακολούθησέ τον». Εκείνη ακριβώς τη στιγμή αποφασίζει να φύγει απ’ το σπίτι του. Μόνο που δεν ξέρει ποια κατεύθυνση του δρόμου να πάρει. Αποφασίζει να μην πάει προς τη θάλασσα, αφού εκεί σταματάει ο δρόμος και να τραβήξει προς την πόλη. 

Πρόσεξα τότε πόσο ασαφή και αδιόρατα ήταν. Να μην κοιτάζω το Δρόμο, να τον ακολουθήσω. Να μην τον κοιτάζω, το καταλάβαινα. Να τον ακολουθήσω, δεν ήξερα πώς να το εννοήσω. Να τον ακολουθήσω για ποιο λόγο –αναρωτήθηκα εκ νέου– να τον ακολουθήσω για ποιο σκοπό και με ποια κατεύθυνση. Όμως την ίδια στιγμή της ερώτησης, βρήκα την απάντηση. Καθότι ο δρόμος ερχόταν από την πόλη όπου γεννήθηκα, όπου βρισκόταν το σπίτι μου και όπου, δεδομένου ότι επρόκειτο για μια παραθαλάσσια [πόλη], ο δρόμος σταματούσε, έπρεπε να ακολουθήσω το δρόμο με κατεύθυνση προς το εσωτερικό του βασιλείου, πάντα προς την ίδια κατεύθυνση.

Θυμάται ότι ο άντρας με τα μαύρα του είπε και κάτι άλλο: «Μην κοιτάζεις το Δρόμο, ακολούθησέ τον μέχρι τέλους». Περπατώντας για καιρό, βρέθηκε στην μεγαλύτερη πόλη του βασιλείου. Εκεί, συνάντησε για πρώτη φορά τον έρωτα. Και σταμάτησε ν’ ακολουθεί τον δρόμο. Όσο περνάει ο καιρός και παρόλο τον έρωτα που νοιώθει, αρχίζει να τον τυραννά το δίλημμα τού να μείνει ή να φύγει.

Χίλια επιχειρήματα έρχονταν στο μυαλό μου για να με αποτρέψουν από ένα σκοπό που δεν κατάφερνα να ονειρευτώ αμέριμνος. Μερικές φορές αναρωτιόμουν μήπως τελικά ο δρόμος δεν είχε άλλο λόγο ύπαρξης πέρα από το ότι με είχε οδηγήσει σ’ εκείνη. Μήπως τελικά είχα πειστεί να τον ακολουθήσω μόνο και μόνο για να συναντήσω αυτήν που τόσο αγαπούσα. Πώς θα την είχα συναντήσει και αγαπήσει, αν δεν είχα ακολουθήσει το δρόμο; Αν, ακολουθώντας το δρόμο, είχα συναντήσει αυτό που ποτέ πριν δεν είχα συναντήσει, δεν ήταν άραγε αυτός ο σκοπός του δρόμου και γι’ αυτό δεν τον είχα ακολουθήσει;

Τι αποφασίζει; Τι θα ακολουθήσει; Τι θα του διδάξει αυτό το ταξίδι;

Επανέλαβα πάλι, μέσα μου, τα λόγια του, με τη φωνή του:

-Μην κοιτάζεις το Δρόμο. Ακολούθησέ τον μέχρι τέλους.

Και για πρώτη φορά, αλλά σαν να μην την είχα ξεχάσει, άκουσα, πρώτα τον τόνο, έπειτα τα λόγια της αρνητικής μου απάντησης:

-Όχι ακόμη. Θα φύγω μόνο όταν αισθανθώ τη δυστυχία τού να σταματάς.

Ο οδοιπόροςΈνα ανολοκλήρωτο διήγημα που μοιάζει με παραμύθι, σε πρωτοπρόσωπη γραφή. Το μυστήριο κάνει την παρουσία του αισθητή απ’ την αρχή, καθώς αναλογιζόμαστε ποιος μπορεί να είναι ο άντρας με τα μαύρα.

Στο δεύτερο μέρος, ο Πεσσόα δίνει μια περίληψη του διηγήματος, μέσα από την οποία γνωρίζουμε πώς θα ήταν αν είχε ολοκληρωθεί. Εδώ μαθαίνουμε ότι καθώς ο έφηβος-αφηγητής προχωρά το ταξίδι του, θα συναντήσει κάποιες κοπέλες, που κάθε μια τους φορά ένα δαχτυλίδι από διαφορετικό μέταλλο. Παίζουν το ρόλο του καθοδηγητή, ώστε ο έφηβος να βρει τον μυστηριώδη άντρα με τα μαύρα. Μέχρι το τέλος αναρωτιόμαστε ποιος είναι αυτός.

Είναι ένα ταξίδι μύησης για να γνωρίσει ο έφηβος τον έρωτα, τον αποχωρισμό, την δόξα, την εξουσία, την σοφία, την γαλήνη του θανάτου, τον αναχωρητή και τέλος τον εαυτό του.

Είναι ένα κείμενο αφύπνισης για όλους.

Και τελικά, παρόλο που ήταν τόσο μικρό, δεν ήταν ένα βιβλίο που το διαβάζεις σε λίγο χρόνο, καθώς χρειάζεται να πάρεις κι εσύ ο ίδιος το χρόνο σου για να κατανοήσεις τις αλληγορίες του.

Περίληψη: Μην κοιτάζεις το δρόμο. Ακολούθησέ τον. Αλλά πώς να τον ακολουθήσω και μέχρι πού; Να τον ακολουθήσω σαν αυτούς που έρχονται από την πόλη ή πάνε σ’ αυτήν, σαν αυτούς που φεύγουν ή αυτούς που επιστρέφουν, σαν αυτούς που έρχονται να αγοράσουν και να πουλήσουν, σαν αυτούς που έρχονται να δουν και να ακούσουν ή σαν αυτούς που φεύγουν κουρασμένοι απ’ όσα είδαν και άκουσαν; Σαν ποιους απ’ όλους αυτούς; Ή σαν τι κοινό σε όλους αυτούς; Ή με ποιον άλλο τρόπο διαφορετικό από όλων αυτών;

Αυτά τα ερωτήματα θέτει ο ανέμελος έφηβος του Πεσσόα, που η συνάντησή του με τον μυστηριώδη Άντρα με τα Μαύρα θα τον μετατρέψει σε ακαταπόνητο Οδοιπόρο στην αναζήτηση μιας διαρκώς λανθάνουσας αλήθειας. Αλληγορία της γνώσης, μύηση στο μυστήριο της ανθρώπινης συνείδησης, αποκρυφισμός, παιδικό νοσταλγικό παραμύθι με πριγκίπισσες και μαγικά δαχτυλίδια, το διήγημα αυτό του Πεσσόα μας γοητεύει αποκαλύπτοντας μια άλλη πλευρά του συγγραφέα του Βιβλίου της ανησυχίας.

Ο οδοιπόροςΣτοιχεία βιβλίου

Τίτλος: Ο οδοιπόρος

Συγγραφέας: Fernando Pessoa

Εκδοτικός Οίκος: Νεφέλη

Έκδοση: Αθήνα 2010

Σελίδες: 88

 Επεξεργασία εικόνας: Παναγιώτα Γκουτζουρέλα 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here