Γράφει η Μαρία Σάντα

Ο Κωνσταντίνος Βολανάκης (1837-1907) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους του 19ου αιώνα. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης, με καταγωγή από την Βολάνη, ένα μικρό χωριό της περιοχής του Ρεθύμνου. Πήρε τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής από τον σπουδαίο ζωγράφο, Ανδρέα Κριεζή. Σπούδασε ζωγραφική στην Ακαδημία του Μονάχου κοντά στον Karl von Piloty το 1860. Μετά την αποφοίτησή του από την Ακαδημία του Μονάχου, ο Βολανάκης εργάστηκε στο Μόναχο, την Βιέννη και την Τεργέστη.

Το 1883 επέστρεψε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στον Πειραιά. Από την ίδια χρονιά και μέχρι το 1903 δίδαξε στην Σχολή των Ωραίων Τεχνών (μετέπειτα Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών) της Αθήνας, αρχικά το μάθημα της Στοιχειώδους Γραφής και αργότερα το μάθημα της Αγαλματογραφίας, ενώ παράλληλα, δίδαξε στο Καλλιτεχνικό Κέντρο, το οποίο ίδρυσε ο ίδιος το 1895 στον Πειραιά. Τιμήθηκε με πολλές διακρίσεις, όπως με το αργυρό βραβείο στη Διεθνή Έκθεση των Αθηνών το 1903, με βραβείο στη Διεθνή Έκθεση του Μπορντό το 1907, ενώ του απενεμήθη και ο Αργυρός Σταυρός του Σωτήρος το 1889. Λόγω τόσο της πολυμελούς οικογένειάς του, όσο και των χαμηλών τιμών πωλήσεως των πινάκων του, πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του φτωχός. Πέθανε στον Πειραιά το 1907.

Κωνσταντίνος Βολανάκης

Μαζί με τον Θεόδωρο Βρυζάκη, τον Νικηφόρο Λύτρα, τον Νικόλαο Γύζη και τον Γεώργιο Ιακωβίδη, θεωρείται ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους του ακαδημαϊκού ρεαλισμού, της λεγόμενης «Σχολής του Μονάχου», ο οποίος παρέκαμψε τα ηθογραφικά θέματα και τις προσωπογραφίες  που αποτελούσαν την κυρίαρχη τάση της συγκεκριμένης σχολής, αποτυπώνοντας στον καμβά του τη βαθιά αγάπη του για τη θάλασσα και τα πλοία. Ιστιοφόρα, ατμόπλοια, καΐκια και βάρκες, αποδίδονται με το προσωπικό του ύφος, σφραγίζοντας τον γνώριμο ζωγραφικό του κόσμο.

Ωστόσο στα έργα του, διακρίνονται και οι επιδράσεις της Σχολής Μπαρμπιζόν  (Barbizon)  και του γαλλικού ιμπρεσιονισμού. 

Όπως στο γνωστό «Πανηγύρι του Μονάχου» – ένα από τα λίγα έργα του Βολανάκη που δεν έχουν ως θέμα τους την θάλασσα – φανερώνονται κάποιες ιμπρεσιονιστικές τάσεις.

Κωνσταντίνος Βολανάκης

Τον Φεβρουάριο του 2018 εγκαινιάστηκε η έκθεση: «Κωνσταντίνος Βολανάκης: Ο πατέρας της ελληνικής θαλασσογραφίας» με περισσότερα από εβδομήντα εμβληματικά έργα, μεγάλων διαστάσεων, της εξελικτικής του πορείας.

Ο επιμελητής της έκθεσης, Τάκης Μαυρωτάς, τονίζει τα εξής: «O Κωνσταντίνος Βολανάκης, σε όλη την καλλιτεχνική του διαδρομή, με βαθειά ζωγραφική αίσθηση και αμείωτο ενθουσιασμό, έστρεψε το βλέμμα του στην απόδοση της θάλασσας, σαν να αποζητούσε να αποκαλύψει τα μυστικά της, την αυθεντική αλήθεια που αντιστέκεται στην αδυσώπητη ροή του χρόνου και κερδίζει την αιωνιότητα. Η ζωή των πλοίων, τα λιμάνια με τις συναθροίσεις των ιστιοφόρων, παρασύρουν το θεατή σε ένα φανταστικό ταξίδι».

«Πιστός στην ακαδημαϊκή παράδοση, ο Βολανάκης τονίζει τις επιμέρους λεπτομέρειες των θεμάτων δίνοντας έμφαση στην πιστή αναπαράσταση της οπτικής πραγματικότητας.

Η ευκρίνεια, οι μεταβολές του φωτός, η πολύμορφη και διαφορετική απόδοση των σύννεφων, η φευγαλέα κίνηση του καπνού των φουγάρων, αποτελούν γνώριμα στοιχεία του έργου του. Εκείνο που τον απασχόλησε κυρίως ήταν η απεραντοσύνη της φύσης, η σχέση της θάλασσας με τον ουρανό και η ζωή των αγαπημένων του πλοίων. Έτσι, επιστρατεύονται μύριες τονικότητες του γαλάζιου και του γκρι, του καφέ και του κόκκινου, για να αποτυπώσει κάθε φορά μια διαφορετική ατμόσφαιρα, μια διαφορετική συγκίνηση. Η υγρή φωτεινότητα, τα λαμπυρίζοντα χρώματα της θάλασσας, το μυστηριακό σκοτάδι στο λιμάνι του Βόλου, προκάλεσαν το ενδιαφέρον του για το φως και το χρώμα, τη σχεδιαστική ακρίβεια και τη δομημένη σύνθεση. Το έργο του χαρακτηρίζεται από την αίσθηση της κίνησης, αλλά και της ακινησίας, την απόδοση του στιγμιαίου, αλλά και του φευγαλέου».

Κωνσταντίνος Βολανάκης

«Η τέχνη του Βολανάκη εξακολουθεί να συγκλονίζει τους λάτρεις της κλασικής ζωγραφικής και του θαύματος της ομορφιάς. Η ζωγραφική του έχει προσωπικό ύφος, δύναμη παραστατικής ενάργειας, εύρος και αυθεντικότητα που ορίζει το καλλιτεχνικό του μέγεθος με τις ρεαλιστικές, αλλά και ρομαντικές-ποιητικές του αποτυπώσεις, εδραιώνοντας τη φήμη του ως «ο πατέρας της ελληνικής θαλασσογραφίας».

Ένα από τα διάσημα έργα του Κωνσταντίνου Βολανάκη είναι «Η Πυρπόληση της Τουρκικής Ναυαρχίδας», εκτελεσμένο τουλάχιστον δύο φορές (ιδιωτική συλλογή Stavros Michalarias Art, Αθήνα και «Η Πυρπόληση της Τουρκικής Φρεγάτας»1882, Ναυτικό Μουσείο Πειραιά). Το ίδιο έργο ζωγράφισε και ο Νικηφόρος Λύτρας το οποίο βρίσκεται στην Πινακοθήκη Αβέρωφ, στο Μέτσοβο.

Κωνσταντίνος ΒολανάκηςΠαρατηρώντας τους δύο πίνακες, διαπιστώνεται η διαφορετική τεχνοτροπία των δύο ζωγράφων. Ο μεν Βολανάκης εστιάζει στο γεγονός της πυρπόλησης δίνοντας σημασία στην απεικόνιση του πλοίου που το ζώνουν οι φλόγες ενώ σαν λεπτομέρειες διακρίνονται οι Τούρκοι ναυαγοί και ελάχιστα οι πυρπολητές. Αντίθετα, ο Νικηφόρος Λύτρας έχει στο πρώτο πλάνο την ομάδα των πυρπολητών να κωπηλατούν δυνατά για να απομακρυνθούν, με όρθιο τον Κανάρη να χαιρετά χαρούμενος, ενώ στο βάθος θολά και σκοτεινά φαίνεται πυρπολημένο το πλοίο μέσα στις φλόγες και οι Τούρκοι ναυτικοί που προσπαθούν να κατεβούν στις βάρκες με σχοινιά. Ο Βολανάκης είναι θεματοκεντρικός, ενώ ο Λύτρας ανθρωποκεντρικός.

Κωνσταντίνος ΒολανάκηςΣήμερα τα περισσότερα έργα του Κωνσταντίνου Βολανάκη βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές, ενώ μια μικρή μερίδα βρίσκεται στην Gallery Stavros Michalarias, στην Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου, στο Ίδρυμα Κουτλίδη και στην Πινακοθήκη Κουβουτσάκη. Ορισμένα έργα του έχουν δημιουργηθεί εις διπλούν, όπως η «Πυρπόληση της Τουρκικής φρεγάτας». Το Νοέμβριο του 2008, το έργο του «Η Αποβίβαση του Καραϊσκάκη στο Φάληρο» σημείωσε νέο ιστορικό ρεκόρ για τιμή ελληνικού πίνακα στη  δημοπρασία του Οίκου Sotheby’s, με τιμή πώλησης  €1.970.855. To έργο του «Το λιμάνι του Βόλου τη νύχτα», πουλήθηκε επίσης σε δημοπρασία του Sotheby’s για €951.965.

Πηγές: el.wikipedia.org  & www.elculture.gr      

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here