Προσωπική άποψη: Παντελής Μαυρομμάτης

Ένα από τα παλαιότερα λογοτεχνικά είδη, το γοτθικό, βρισκόταν στο απόγειο της δόξας του πριν από έναν με δύο αιώνες. Σαφώς και είχε γερό υπόβαθρο τις τότε μεταμεσαιωνικές καταστάσεις, με το φόβο του καθεστώτος που μόλις είχε περάσει σα σίφουνας από την Ευρώπη, να εξακολουθεί ακόμα να πλανάται πάνω από τον κόσμο. Με την Αγγλία να έχει την τιμητική της βέβαια, η γοτθική λογοτεχνία έγινε γνωστή κυρίως από ιστορίες που διαδραματίστηκαν σε σκοτεινά σοκάκια, παλιούς πύργους, ξεχασμένα νεκροταφεία, απομονωμένα αγροτόσπιτα, ύποπτα και απάτητα δάση.

Η φωνή μέσα στη νύχταΤο «Η γυναίκα με τα άσπρα» για παράδειγμα, του Wilkie Collins, είναι ένα από το πιο γνωστά έργα αυτού του είδους, λίγοι όμως γνωρίζουν και το εξαιρετικό διήγημα «Η γυναίκα του ονείρου», του ίδιου συγγραφέα. Αντίστοιχα, οι Charles Dickens, William Hope Hodgson, Herbert George Wells και άλλοι, έχουν γράψει ιστορίες διαμάντια, άγνωστες όμως για το ευρύ κοινό.

Το βιβλίο «Η φωνή μέσα στη νύχτα» μας παρουσιάζει μια εξαιρετική συλλογή δέκα Βρετανών γοτθικών συγγραφέων, κάποιοι εκ των οποίων γνωστοί στο ευρύ κοινό και κάποιοι άλλοι όχι και τόσο, αλλά με αξιόλογη δουλειά πάνω στο συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος.

Δυο λόγια για την καθεμιά από τις ιστορίες:

Η χαλκογραφία – M. R. James:

Ο κος Γουίλιαμ παραγγέλνει από τον κατάλογο το προϊόν Νο 978: «Αγνώστου. Ενδιαφέρουσα χαλκογραφία. Άποψη έπαυλης αρχές του αιώνα. 15 επί 10 ίντσες. Μαύρη κορνίζα. 2.2 γκινέες». Το παραλαμβάνει ο επιστάτης του και του το παραδίδει. Μόλις το βλέπει ο Γουίλιαμ αναρωτιέται γιατί έδωσε τόσα πολλά χρήματα για μια μέτρια γκραβούρα, χωρίς ιδιαίτερη λεπτομέρεια ή άλλο στοιχείο που να της δίνει κάποια αξία. Μέχρι που έρχεται η νύχτα…

Τελικά, περασμένα μεσάνυχτα, αποφάσισε να πάει για ύπνο και έσβησε τη λάμπα, αφού προηγουμένως φρόντισε να ανάψει ένα κερί για να έχει φως στο υπνοδωμάτιό του. Η γκραβούρα ήταν ακουμπισμένη, με την όψη προς τα πάνω, στο τραπέζι. Καθώς ο Γουίλιαμς έσβηνε τη λάμπα, η ματιά του στάθηκε πάνω της. Αυτό που είδε τον σόκαρε τόσο που κόντεψε να του πέσει το κερί που κρατούσε…

Η φάρμα του Ντερθ – Gerald Bullett:

Το σπίτι του πρωταγωνιστή βρίσκεται σε μια έρημη κοιλάδα, 80 λεπτά με το τρένο από το Λονδίνο. Σε μια από τις βόλτες του στη μεγαλούπολη συναντάει τυχαία ένα παλιό του φίλο, τον Μπέιλι. Ο τελευταίος δείχνει υπερβολικά ταλαιπωρημένος και γερασμένος για την ηλικία του. Τελικά, του εξηγεί την απίστευτα φρικιαστική ιστορία στη φάρμα, που τον έφερε σε αυτή την κατάσταση…

“Το ξέρω πως δεν κοιμάται”, απάντησα.

Εκείνη είχε ήδη πλησιάσει τον Ντερθ και τώρα έσκυβε από πάνω του. “Όχι”, παρατήρησε ψυχρά. “Είναι νεκρός”.

Στο άκουσμα αυτών των λέξεων ο άνεμος έξω διπλασίασε τη μανία του, και στο ουρλιαχτό του έμοιαζε να συγκεντρώνεται όλη η οδύνη της πλάσης.

Το πηγάδι – W. W. Jacobs:

Η φωνή μέσα στη νύχταΔυο ξαδέρφια συζητούν στην αίθουσα του μπιλιάρδου. Η συζήτηση αρχίζει να φουντώνει όταν ο ένας ζητάει δανεικά 1.500 λίρες. Μόλις ο δεύτερος ξάδερφος αρνείται, ο πρώτος τον εκβιάζει με ένα σκοτεινό μυστικό που γνωρίζει, το οποίο όπως αποδεικνύεται τελικά δεν ήταν και τόσο μυστικό. Η τιμή για να μη μιλήσει σε άλλον είναι 1.500 λίρες…

“Είναι για να τσεκάρουμε τον αέρα, κύριε”, είπε ο Τζωρτζ, ακολουθώντας το βλέμμα του κυρίου του. “Τα πηγάδια γεμίζουν με δηλητηριώδη αέρια μερικές φορές, αλλά αν μπορεί να επιβιώσει εκεί κάτω η φλόγα ενός κεριού, τότε μπορεί κι ένας άνθρωπος.”

Οι δυνάμεις του αέρα – J. D. Beresford:

Οι δύο πρωταγωνιστές βρίσκονται σε ένα ύψωμα και συζητούν για τις αόρατες, σκοτεινές δυνάμεις της φύσης. Είναι όμως πράγματι αόρατες; Πίσω τους, κάτω από τα απόκρημνα βράχια, βρίσκεται η θάλασσα. Μπροστά τους οι λόφοι και από πάνω τους τα κοράκια…

“Ήρθα να σε προειδοποιήσω”, άρχισα να λέω.

“Για ποιο πράγμα;”, με ρώτησε.

“Για τις δυνάμεις που κυριαρχούν στη μαύρη εποχή”, είπα. “Ήδη, όσο εμείς μιλάμε, αυτές αυξάνουν την ισχύ τους. Σε ένα μήνα από τώρα δε θα είναι ασφαλές να κυκλοφορείς στα βράχια μετά τη δύση του ήλιου”.

Το άπειρο φάντασμα – H. G. Wells:

Στη λέσχη «Γαλήνη», ο Κλέιτον κάθεται στην άκρη του ξύλινου πάγκου δίπλα στο τζάκι και ξεκινάει να διηγείται τη χτεσινή απίστευτη εμπειρία του… Πραγματικά εξαιρετική ιστορία με φαντάσματα από τον πασίγνωστο συγγραφέα.

Έπειτα, αρκετά χαμηλόφωνα, πρόσθεσε: “Τσάκωσα ένα φάντασμα!”

“Τί μας λες! Τσάκωσες ένα φάντασμα;” επανέλαβε ο Σάντερσον. “Και πού ‘ντο τώρα;”

…Ο Κλέιτον ζήτησε να περιμένουμε ένα λεπτό και τον παρακάλεσε να κλείσει την πόρτα.

Το κολιέ από χάντρες – Alice Perrin:

Κλασικό σενάριο γοτθικής ιστορίας στην αρχή και ένα από τα πιο σκοτεινά διηγήματα του βιβλίου: Η Αντέλα Ρόσκο αναγκάζεται από τον ταγματάρχη πατέρα της, τον  κο Ρόσκο, να παντρευτεί έναν πάμπλουτο βρωμιάρη μεθύστακα, και όχι αυτόν που ποθεί η καρδιά της. Οι μέρες και οι νύχτες περνούν βασανιστικά για την ίδια, μέχρι τη στιγμή που ο ταχυδρόμος της παραδίδει ένα δέμα τυλιγμένο σε βρώμικο μουσαμά…

...Έτρεξε ξανά αναστατωμένη στο ανοιχτό παράθυρο. Το φεγγαρόφωτο έλουζε το φρεσκοκουρεμένο χορτάρι. Κι ανάμεσα στους θάμνους, σαν να τον καταδίωκε ανηλεώς κάποιος αόρατος εχθρός, ο Σερ Μπένετ έτρεχε απεγνωσμένα με όσες δυνάμεις του είχαν απομείνει.

Το μαύρο βέλο – Charles Dickens:

Βρισκόμαστε στο έτος 1800. Ένας νεαρός γιατρός κάθεται στο σαλόνι του, δίπλα στο τζάκι, ακούγοντας το μονότονο ήχο της βροχής στο παράθυρο και το σφύριγμα του ανέμου στην καμινάδα. Εκεί τον παίρνει ο ύπνος μέχρι που ένα χέρι ακουμπάει στον ώμο του και ξυπνάει τρομαγμένος…

Αύριο το πρωί, αυτός για τον οποίο σας μιλώ θα βρίσκεται – το ξέρω καλά, παρόλο που λαχταρώ να ίσχυε το αντίθετο – πέρα από κάθε δυνατότητα ανθρώπινης βοήθειας. Κι ωστόσο απόψε, παρά το θανάσιμο κίνδυνο που διατρέχει, δεν πρέπει να τον δείτε, κι ούτε μπορείτε να του προσφέρετε τις υπηρεσίες σας.

Η φωνή μέσα στη νύχτα – W. H. Hodgson:

Η φωνή μέσα στη νύχταΒρισκόμαστε στο Βόρειο Ειρηνικό, μια σκοτεινή και άναστρη νύχτα. Ένα μικρό σκάφος βρίσκεται ακινητοποιημένο εν μέσω ομίχλης. Την απόλυτη ησυχία διαταράσσει ξαφνικά μια απρόσμενη κραυγή.

Η αλλόκοτη και σπηλαιώδης αυτή φωνή, που δε μοιάζει να βγαίνει από ανθρώπινο ον, επαναλαμβάνεται… Πάρα πολύ καλή ιστορία με αρκετά λαβκραφτικά στοιχεία.

 

Ξαφνικά, ένας αλλόκοτος βραχνός ήχος ακούστηκε στα αριστερά μου και με έβγαλε από την περισυλλογή. Στράφηκα αμέσως και παρατήρησα κίνηση σε μία από τις απόκοσμες μάζες, δίπλα ακριβώς από τον αγκώνα μου. Σάλευε ανήσυχα, σάμπως να διέθετε δική της ζωή.

Η γυναίκα του ονείρου – Wilkie Collins:

Ένας νεαρός γιατρός, στη διαδρομή του προς μια κωμόπολη όπου τον έχουν καλέσει, σταματάει σε ένα παλιό και άθλιο χάνι για να ξεκουραστεί. Ο σταβλίτης που προσφέρει τις υπηρεσίες του στο χάνι, σύμφωνα με τα λεγόμενα του ιδιοκτήτη, πάσχει από μια σπάνια ασθένεια και ο γιατρός προσφέρεται να βοηθήσει… Πάρα πολύ καλή ιστορία με νυχτοπερπατήματα σε ατέλειωτα δάση και μυστήριο ποτισμένο με τρόμο.

Λίγο μετά τις ένδεκα το πανδοχείο έκλεινε. Ο Άιζακ συνόδευσε τον ιδιοκτήτη στη βραδινή του επιθεώρηση και του κρατούσε το κερί όσο εκείνος βεβαιωνόταν πως όλες οι πόρτες και τα χαμηλότερα παράθυρα ήταν κλειδωμένα. Πρόσεξε με κάποια έκπληξη πως τα λουκέτα και οι σύρτες ήταν πολύ γερά, ενώ τα παντζούρια ήταν επενδυμένα με σίδερο.

Λυκάνθρωπος – Frederick Marryat:

Ένα έγκλημα πάθους και απιστίας αναγκάζει τον πατέρα του Κραντζ να φύγει από την Τρανσυλβανία όπου διέμενε και να καταλήξει τελικά σε μια καλύβα, κάπου στα ορεινά της Βόρειας Γερμανίας. Το χειμώνα ασχολείται με το κυνήγι στα απέραντα δάση που περικλείουν το νέο τόπο κατοικίας του, με τους λύκους να αποτελούν μια μόνιμη απειλή για τον ίδιο και τα παιδιά του. Τη μονοτονία της νέας του ζωής θα σπάσει το ουρλιαχτό μια μεγάλης λευκής λύκαινας που θα ακουστεί μια παγωμένη νύχτα, έξω από το παράθυρό του…

“Κι αν ποτέ πατήσω αυτό τον όρκο, είθε όλη η εκδίκηση των πνευμάτων να πέσει πάνω μου και πάνω στα παιδιά μου. Είθε να αφανιστούν από το όρνεο, από το λύκο και από τα υπόλοιπα θηρία του δάσους. Είθε η σάρκα να ξεσκιστεί από τα χέρια και τα πόδια τους, είθε τα κόκαλά τους να ξασπρίσουν στην ερημιά. Για όλα αυτά ορκίζομαι”.

Περίληψη: Το γοτθικό ρεύμα, μια πιο σκοτεινή και μακάβρια εκδοχή του κινήματος του ρομαντισμού, σημάδεψε ανεξίτηλα τη δυτική λογοτεχνία του 19ου αιώνα. Αν και η επιρροή του υπήρξε πανευρωπαϊκή, η περίπτωση της Μεγάλης Βρετανίας ξεχωρίζει: σε καμία άλλη χώρα δεν υπήρξε τόσο γενικευμένη λατρεία για το αλλόκοτο και το τρομακτικό. Από την αριστοκρατία των σαλονιών μέχρι την εργατική τάξη των βρώμικων δρόμων του Λονδίνου, όλοι αναζητούσαν με πάθος τη συγκίνηση του γοτθικού τρόμου. Η αγγλική γοτθική λογοτεχνία καλλιεργήθηκε με αμείωτη ένταση από το δεύτερο μισό του 19ου μέχρι τον 20ό αιώνα, επιδρώντας καθοριστικά στη σύγχρονη λογοτεχνία τρόμου. Η ανθολογία αυτή αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα της βρετανικής γοτθικής λογοτεχνίας του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Παρουσιάζονται δέκα εξαιρετικά διηγήματα των: Gerald Bullett, John Davys Beresford, Alice Perrin, Charles Dickens, H. G. Wells, M. R. James, W. H. Hodgson, W. W. Jacobs, Frederick Marryat και Wilkie Collins.

Στοιχεία βιβλίου:

Τίτλος: Η φωνή μέσα στη νύχτα και άλλες γοτθικές στορίες (ανθολογία)

Συγγραφείς: Gerald Bullett, John Davys Beresford, Alice Perrin, Charles Dickens, H. G. Wells, M. R. James, W. H. Hodgson, W. W. Jacobs, Frederick Marryat και Wilkie Collins

Eκδόσεις: Άγνωστη Καντάθ

ISBN: 9789608112360

Σελίδες: 238

Χρονολογία έκδοσης: Απρίλιος 2017

Επεξεργασία εικόνας: Παναγιώτα Γκουτζουρέλα 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here