Προσωπική άποψη: Ηλίας Τσιάρας

Πριν πω το οτιδήποτε σχετικά με το περιεχόμενο του συγκεκριμένου βιβλίου, επιτρέψτε μου να αναφερθώ λιγάκι στο πόσο όμορφο είναι εξωτερικά.

Ιστορίες του Γκραν ΓκινιόλΝαι, ασπάζομαι και βροντοφωνάζω το χιλιοειπωμένο κλισέ “μην κρίνεις ένα βιβλίο από το εξώφυλλό του”, τόσο στην κυριολεκτική όσο και τη μεταφορική του χρήση, αλλά δε γίνεται να μην αποδώσω τα εύσημα σε αυτόν που επέλεξε τον απόλυτα ταιριαστό με το όλο πνεύμα της συλλογής πίνακα που το κοσμεί. Επίσης, ακόμα και το μέγεθος αλλά και η ποιότητα-υφή του χαρτιού αποπνέει μια νοσταλγική αίσθηση ενός περασμένου καιρού. Εξίσου καλόγουστα βρήκα τα εσωτερικά σκίτσα-χαρακτικά που χωρίζουν τα διηγήματα, καθώς επίσης και τις επιμέρους παραγράφους των ιστοριών. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί, -τουλάχιστον προσωπικά το θεωρώ πάντα ένα μεγάλο συν-, πως των 17 διηγημάτων που απαρτίζουν τη συλλογή προηγούνται όχι μία άλλα δύο εισαγωγές, μια πιο λιτή και to the point και μια ελαφρώς πιο δοκιμιακού χαρακτήρα, που συνεισφέρουν τα μέγιστα στο να καταλάβει ο αναγνώστης τι ακριβώς ετοιμάζεται να διαβάσει. Φτάνει όμως με το περιτύλιγμα, ας ρίξουμε μια ματιά και στην ουσία. Τι ακριβώς είναι οι Ιστορίες του Γκραν Γκινιόλ του Maurice Level και πώς μου φάνηκαν;

Η ψυχή του μούδιαζε από τον θρήνο, καθώς πρόσμενε τον ύπνο να έρθει και να λούσει με φως το σκοτάδι του.

Από το πρώτο κιόλας διήγημα συνειδητοποίησα πως το ύφος και η φαντασία του Level, θυμίζουν πάρα πολύ έντονα τον Edgar Alan Poe σε ό, τι αφορά τη ζοφερή ατμόσφαιρα και τον Sir Arthur Conan Doyle στη ζωντανή περιγραφή της καθημερινότητας του περασμένου αιώνα. Μέσα από μια κομψή γραφή, διανθισμένη με λυρικές προτάσεις και μικρές, σχεδόν ανεπαίσθητες σε μια πρώτη ανάγνωση λεπτομέρειες, ο Γάλλος συγγραφέας καταφέρνει να αποδώσει πολύ πειστικά μια σειρά από σκοτεινά μυστήρια τα οποία κατακλύζονται από την παράνοια, τον θάνατο και τη συναισθηματική εξαθλίωση ενώ ταυτόχρονα ο αναγνώστης νιώθει πως περπατά στα στενά, δύσοσμα σοκάκια του Παρισιού κατά τις αρχές του 20ου αιώνα.

Ο τρόμος που αποπνέουν οι σελίδες της εν λόγω συλλογής είναι σαφέστατα διαφορετικός από αυτόν που ίσως έχει συνηθίσει ο σύγχρονος λάτρης της λογοτεχνίας τρόμου. Είναι ένας ρεαλιστικός τρόμος, απόλυτα ανθρώπινος και ανθρωποκεντρικός, μια αγωνιώδης κατάδυση στα μύχια της ψυχής ενός καταπιεσμένου αστού, μια αχαρτογράφητη περιπλάνηση στα σκοτεινά δωμάτια ενός νου που δεν είναι πάντα εύκολο να καταλάβεις εάν ανήκει σε έναν παράφρονα ή σε κάποιο εντελώς φυσιολογικό άτομο. Είναι πανταχού παρών, συγκαλυμμένος πίσω από τις κοινωνικές νόρμες αλλά ποτέ κρυμμένος.

Ο τρόμος του Level είναι ένας νατουραλιστικός, χειροπιαστός τρόμος. Δεν χρησιμοποιεί φαντάσματα και το Άγνωστο για να τρομάξει τον αναγνώστη, αλλά κάτι που είναι εξίσου εκτός του ελέγχου του: την πραγματικότητα.

Ιστορίες του Γκραν ΓκινιόλΠροσωπικά μιλώντας, δεν τρόμαξα. Αυτό που ένιωσα διαβάζοντας τα διηγήματα του Level ήταν μια βαριά θλίψη, ένα συναισθηματικό μούδιασμα, ένα επίμονο αίσθημα απώλειας, στοιχεία που συναντάμε και στα περισσότερα έργα του Poe. Αυτό οφείλεται κυρίως στην κάπως πιο ρομαντική χρήση της γλώσσας, όπως επίσης και στο διαχρονικό μοτίβο του ανεκπλήρωτου/καταδικασμένου έρωτα. Πολλές ιστορίες έχουν ως κύριο θέμα τους την παθολογική ζήλια η οποία πολύ σύντομα μετατρέπεται σε μακάβρια εκδίκηση. Εκεί που πραγματικά ξεχωρίζει η διάνοια του Level είναι στη μαεστρία με την οποία χειρίζεται και παρουσιάζει τα πιο ποταπά ανθρώπινα ένστικτα και συναισθήματα. Τα διηγήματά του, ακόμα και τα πιο ανάλαφρα, ζέχνουν από παρακμή, άλλοτε ηθική κι άλλοτε σωματική, η οποία μοιάζει να ενσωματώνεται απόλυτα με τον περιβάλλοντα χώρο, σαν το ίδιο το Παρίσι ή η γαλλική ύπαιθρος να είναι ποτισμένα από μια πνιγηρή ατμόσφαιρα που επιβάλλει τις αιματηρές φρικαλεότητες και τα ειδεχθή εγκλήματα.

Επειδή, είμαι πράγματι ένας δολοφόνος. Σκότωσα μια γυναίκα. Γιατί; Δεν ξέρω. Ποτέ δεν μπόρεσα να καταλάβω γιατί το έκανα.

Από τις δεκαεπτά Ιστορίες του Γκραν Γκινιόλ, ξεχώρισα περισσότερο την Πουσέτ λόγω της τετράποδης πρωταγωνίστριας αλλά και της μαύρης ιλαρότητας που το διακρίνει, το Κυνοτροφείο γιατί όντως με εξέπληξε η κατάληξη και την Παράνοια, καθώς με ταξίδεψε περισσότερο από κάθε άλλο διήγημα της συλλογής στις αρχές του 20ου αιώνα. Θεωρώ πως πάντα είναι δύσκολο να κρίνεις ένα έργο μιας άλλης εποχής, καθώς δεν μπορείς να καταλάβεις το κοινωνικοπολιτικό συγκείμενο στο οποίο δρουν οι πρωταγωνιστές ούτε τις θρησκευτικές πρακτικές ή ακόμα και την οικονομική κατάσταση που επικρατούσε. Τα έργα του Level θεωρούνται πρωτοποριακά για την εποχή τους, και εν πολλοίς αποτελούν την έμπνευση για μια ολόκληρη σχολή θεάτρου, του διαβόητου Grand Guingol (μάλλον κάτι είχατε καταλάβει κι από τον τίτλο του βιβλίου, έτσι;). Η συνεισφορά του στον χώρο του Φανταστικού κρίνεται από τους μελετητές σχεδόν εφάμιλλη αυτής των Lovecraft, Poe και de Maupassant.

Ιστορίες του Γκραν ΓκινιόλΠροσωπικά το θεωρώ ένα έργο που έχει μεγάλη λογοτεχνική αξία περισσότερο όμως για έναν συγγραφέα-μελετητή παρά για τον μέσο/casual αναγνώστη. Σαφέστατα τα διηγήματα είναι καλογραμμένα, ορι-σμένα είναι πραγματικά αφηγηματικά κομψοτεχνήματα, απίστευτα ατμοσφαι-ρικά και καταφέρνουν πολύ εύκολα να περάσουν μια νότα μυστηρίου και ανατριχίλας στον αναγνώστη ενώ ταυτόχρονα αυτός νιώθει πως περπατά σε πεζοδρόμια που βρέχει ο Σηκουάνας παρέα με μορφωμένους κυρίους με μπαστούνια και ασημένια ρολόγια τσέπης, εύθραυστες πόρνες και επικίνδυνους παρίες. Οι λάτρεις της σκοτεινής φαντασίας οφείλουν να το έχουν στη βιβλιοθήκη τους, ανάμεσα στις Δολοφονίες της Οδού Μοργκ και το Σκυλί των Μπάσκερβιλ. Οι λιγότερο σκληροπυρηνικοί του είδους, ιδίως αυτοί που αρέσκονται σε πιο splatter καταστάσεις ή στα υπερφυσικά πλάσματα, μάλλον θα το βρουν ξεπερασμένο. Όπως και να `χει, πρόκειται για μια συλλογή ενός σημαντικού συγγραφέα που έλειπε από τον ελλαδικό χώρο, ένα γεγονός που μόνο ως θετικό μπορεί να χαρακτηριστεί.    

Τις νύχτες, κουλουριασμένη στο κρεβάτι της, με το πιγούνι της στα γόνατα και τα μάτια ορθάνοιχτα, αφουγκραζόταν τον κάθε ήχο. Είχε ξεπεράσει τα όρια της κούρασης σε σημείο να μην τη νιώθει πια, μόνο ψιθύριζε: “Ο Διάβολος! Ο Διάβολος!”.    

Περίληψη: Μια νεαρή γυναίκα με γαλάζια μάτια ερωτεύεται ένα στυγνό δολοφόνο. Ένας εκδικητικός ευγενής, συναντά ξαφνικά τον εραστή της γυναίκας του. Ένας άντρας παρακολουθεί κάθε βράδυ τον ίδιο ακροβάτη, με μια παράξενη εμμονή καρφωμένη στο μυαλό του. Ένας διαρρήκτης συναντάει κάποιον που με τίποτε δεν περιμένει στο σπίτι που έχει μπει να κλέψει. Ένας ερωτευμένος άντρας δίνει το πιο τρομακτικό φιλί στην αγαπημένη του…

Οι κλασσικές ιστορίες τρόμου και μυστηρίου του Maurice Level, πηγή έμπνευσης του θεάτρου Γκραν Γκινιόλ και πρωτοπόρες στο είδος τους, μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Στο χλωμό φως του Παρισιού, σε σοκάκια, επαύλεις, κελιά και κρυφά διαμερίσματα, οι πιο αναπάντεχες σκοτεινές αφηγήσεις ξετυλίγονται η μια μετά την άλλη.

Βουτιά στη σκοτεινή ατμόσφαιρα που δημιουργούν οι κοινωνικές δομές στα έργα του θεάτρου Γκραν Γκινιόλ, για να πλάσουν έναν εξωκοσμικό χώρο φρίκης και να καταγγείλουν μέσα από αυτό το φανταστικό σχήμα, την επίγεια βαρβαρότητα…

Ένα είδος από μόνο του, εδώ τo ξέσπασμα των συναισθημάτων επιτυγχάνεται μέσα από δραματική πρόκληση, αγωνία και τρόμο.

—H. P. Lovecraft

Σχεδόν εκατό χρόνια μετά, δεν μπορούμε παρά να θαυμάσουμε τη μεγάλη τέχνη με την οποία ο Maurice Level κατασκεύαζε την πλοκή του, με πόση φροντίδα δημιούργησε όλες τις λεπτομέρειες… και με πόση μαεστρία έχτιζε το σασπένς.

—Philippe Gontier

Διηγήσεις για στοιχειωμένους ανθρώπους, όχι από φαντάσματα, αλλά από τις κολάσιμες πράξεις και επιθυμίες τους.

Bιογραφικά: Γάλλος συγγραφέας Maurice Level (1875-1926) έγραψε στη διάρκεια της καριέρας του πάνω από 700 διηγήματα και μυθιστορήματα. Πολλά από αυτά ανέβηκαν στο γνωστό θέατρο του Παρισιού Γκραν Γκινιόλ το οποίο άνοιξε νέους δρόμους στην τέχνη του τρόμου, ενώ άλλα μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο. Έγραψε επίσης δράματα, πολεμικές αφηγήσεις, παράδοξες ιστορίες και ιστορίες μυστηρίου. Το έργο του δημιούργησε ουσιαστικά λογοτεχνική σχολή και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες.

Στοιχεία βιβλίου:

Τίτλος: Ιστορίες του Γκραν Γκινιόλ

Συγγραφέας: Maurice Level

Εκδόσεις: Αρχέτυπο

ISBN: 978-960-421-253-8

Σελίδες: 170

Μετάφραση: Ιλέην Ρήγα  (Elaine Rigas)

Έτος κυκλοφορίας: 2018

 

Επεξεργασία εικόνας: Αναστάσιος Τριανταφύλλου

 

Απάντηση