Γράφει η Νένα Μπούρα

Τι κοινό έχει ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ένα φάντασμα, μια τηλεοπτική σειρά με βρικόλακες και ένα μυθιστόρημα κι όλα αυτά στην αυγή της δεκαετίας του ’90;

Μα, ας τα πάρουμε από την αρχή.


Το φάντασμαΟ Γρηγόριος Ξενόπουλος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 9 Δεκεμβρίου 1867. Ο πατέρας του, Διονύσιος, καταγόταν από τη Ζάκυνθο. Ο Γρηγόριος έζησε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια στη Ζάκυνθο, μέχρι το 1883, όταν γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών για να σπουδάσει Φυσικομαθηματικά. Από το 1892 εγκαταστάθηκε μόνιμα πλέον στην Αθήνα και το 1894 παντρεύτηκε την Ευφροσύνη Διογενίδη. Το ζευγάρι χώρισε ενάμιση χρόνο μετά, ενώ είχαν ήδη αποκτήσει μια κόρη και ο συγγραφέας παντρεύτηκε ξανά το 1901 την Χριστίνα Κανελλοπούλου, με την οποία απέκτησε άλλες δύο κόρες. Το 1894 ανέλαβε τη διεύθυνση της Εικονογραφημένης Εστίας, το 1896 έγινε αρχισυντάκτης του περιοδικού Η Διάπλασις των Παίδων, του οποίου ήταν και συνδρομητής κατά τα παιδικά του χρόνια. Είναι χαρακτηριστική η υπογραφή του «Σας ασπάζομαι, Φαίδων»,  που χρησιμοποιούσε στις επιστολές που υποτίθεται έστελνε στο περιοδικό. Ήταν ο ιδρυτής και εκδότης του περιοδικού Νέα Εστία.

Το 1931 έγινε ακαδημαϊκός.

Μαζί με τους Παλαμά, Σικελιανό και Καζαντζάκη ίδρυσε την Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών.


Το φάντασμαΟ Γρηγόριος Ξενόπουλος ήταν πολυγραφότατατος. Στράφηκε στην έμπνευση από την πατρίδα του και έγραψε κάποια από τα καλύτερά του έργα, “Μαργαρίτα Στέφα” (1893), “Κόκκινος βράχος” (1905). Ακολούθησαν έργα “αθηναϊκά”, τα σημαντικότερα από τα οποία είναι “Ο πόλεμος” (1914) και ” οι μυστικοί αρραβώνες” (1915) και το “ζακυνθινό” “Λάουρα” (1915), επίσης ένα από τα καλύτερά του. Η πιο φιλόδοξη συγγραφική του απόπειρα ήταν η κοινωνική τριλογία “Πλούσιοι και φτωχοί” (1919), “Τίμιοι και άτιμοι” (1921), “Τυχεροί και άτυχοι” (1924). Τα δύο πρώτα αναγνωρίζονται ως τα καλύτερα και πιο ώριμα έργα του. Άλλα αξιόλογα έργα του που ακολούθησαν είναι τα: “Αναδυομένη” (1923), “Ισαβέλλα” (1923), “Τερέζα Βάρμα-Δακόστα” (1925) κ.ά

Μετά το 1947 αντιμετώπισε έντονες οικονομικές δυσκολίες. Πέθανε στην Αθήνα στις 14 Ιανουαρίου 1951 και κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη.


το φάντασμαΤο βιβλίο «Το Φάντασμα» είναι ένα από τα έργα του, ίσως το πιο πρωτότυπο. Μια πρωτάκουστη ιστορία που διαδραματίστηκε το ΙΗ’ αιώνα στη Βενετοκρατούμενη Ζάκυνθο, ένας «αστικός μύθος» που έγινε μυθιστόρημα από τον «πρίγκιπα της λογοτεχνίας»μας. Ένας αστικός μύθος της εποχής, όπου ο Ξενόπουλος το μεταμόρφωσε σε ένα όμορφο, σχεδόν μεταφυσικό διήγημα που διαβάζεται εύκολα λόγω της απλής γλώσσας του και της ομαλής ροής του λόγου του.

Η Ελένη Ματαράγκα, μια νεαρή γυναίκα της εποχής, έκανε το «λάθος» να αγαπήσει έναν συγχωριανό της, τον Κωνσταντή. Οι γονείς της ποτέ δεν δέχτηκαν την απόφασή της αυτή. Ήταν φτωχός και ήθελαν μια καλύτερη ζωή για την κόρη τους, οπότε ένας γάμος με έναν πλούσιο γαμπρό της εποχής φάνταζε ως η ιδανική λύση για ένα ιδανικό μέλλον. Ο γάμος έγινε και η Ελένη δόθηκε σε έναν πλούσιο άντρα της περιοχής. Ο Κωνσταντής έχασε την Ελένη του. Δεν το άντεξε. Λίγες μέρες μετά το γάμο της πέθανε από την στεναχώρια του.

Ο πρώην αγαπητικός της, όμως, έγινε βρικόλακας που την επισκέπτονταν μέσα στη κάμαρα της από την πρώτη νύχτα του γάμου της.

«…Κι η Έλενα σα φοβισμένη, μα χωρίς αντίσταση, κοίταζε μπροστά της, προς την κλειστή πόρτα της κάμαρας.

Άξαφνα γούρλωσε τα μάτια της  και έβγαλε μια κραυγή δυνατή τρόμου…»

Δεν μπορούσε ούτε έρωτα να κάνει με τον άντρα της. Ο Κωνσταντής παρών την κοίταζε, ακίνητος, αμίλητος. Τον έβλεπε μόνο αυτή.

Δεν πήγαινε άλλο. Ο Κωνσταντής δεν ζούσε. Εκείνη, όμως ήταν ζωντανή ακόμα και ήθελε να ζήσει. Δεν άντεχε άλλο ούτε να τυραννιέται η ίδια, αλλά ούτε και ο εκείνος. Έπρεπε κάτι να γίνει. Έπρεπε να απαλλαγεί από το «Φάντασμα». Το αποφάσισε. Αυτή ήταν η μόνη λύση. Μια νύχτα, που έλειπε ο άντρας της από το χωριό, πήρε μια τσάπα, ένα σφυρί και καρφιά και πήγε στο νεκροταφείο. Ξέθαψε το πτώμα και το κάρφωσε με τέσσερα καρφιά στα χέρια και τα πόδια (άλλοι λένε στην καρδιά). Από τότε ο Κωνσταντής δεν ξαναφάνηκε στο κρεβάτι της…

Αν λοιπόν κάποιος σκαλίσει τη μνήμη του, ίσως θυμάται μια τηλεοπτική σειρά της ΕΡΤ το 1990 με τίτλο «Το Φάντασμα».

Ήταν μια σειρά με βρικόλακες, δηλαδή η μεταφορά του μυθιστορήματος του Ξενόπουλου στην τηλεόραση σε σκηνοθεσία Γιάννη Διαμαντόπουλου, σενάριο Αλίκης Γεωργούλη και μουσική σύνθεση Διονυσίου Τσακνή.


Το φάντασμαΈπαιζαν καταξιωμένοι ηθοποιοί: Διονύσης Ξανθός (Κωνσταντής), Λυδία Κονιόρδου (Ελένη), Μάρθα Βούρτση (Ματαράγκαινα), Γιάννης Καρατζογιάννης (Τζώρτζης), Ντίνα Κώνστα (πεθερά,) Τασσώ Καββαδία (μάγισσα). Ανάμεσά τους ο Σταύρος Παράβας, η Μελίνα Μποτέλη, ο Νίκος Γαροφάλλου, η Ντενίζ Μπαλτσαβιά, ο Θωμάς Κινδύνης, ο Θάνος Γραμμένος, ο Αρτό Απαρτιάν, η Αλεξάνδρα Παντελάκη, ο Μιχάλης Γιαννάτος και η  Βάσω Γουλιελμάκη.

Προβλήθηκε στην ΕΤ2 το 1990 σε 13 επεισόδια, εκ των οποίων το δεύτερο δεν σώθηκε λόγω τεχνικού προβλήματος της ΕΡΤ. Το Σεπτέμβριο του 1993 (ΕΤ2) και το Μάρτιο του 2010 (ΕΤ1) η σειρά παίχτηκε σε επανάληψη.

Στη σειρά ακούστηκε και το «Τραγούδι της Έλενας» του Διονύση Τσακνή, που το ερμήνευσε η Κονιόρδου και το οποίο συμπεριλαμβανόταν στο δίσκο του Τσακνή «Φώτα Παρακαλώ», που κυκλοφόρησε το 1990.

Θυμάμαι ήμουν δεν ήμουν 5-6 χρονών που κρυφοκοιτούσα αυτή τη σειρά μιας και δεν ήταν ιδανική για παιδιά. Αργότερα, μου αγόρασε δώρο ο παππούς μου το βιβλίο. Κυριολεκτικά το λάτρεψα, όπως και τα υπόλοιπα βιβλία του Ξενόπουλου.

Αν θέλει να δει λοιπόν κάποιος το «Φάντασμα» που είναι σειρά για γερά νεύρα ας το κάνει, αφού το «Twilight» φαντάζει μπροστά του σαν παιδική τηλεοπτική σειρά.

Περίληψη: Ο Ξενόπουλος μα πρόσφερε πολλά θαυμάσια έργα. Αλλά “Το Φάντασμα” ίσως είναι το πιο πρωτότυπο. Μια πρωτάκουστη ιστορία, που διαδραματίστηκε το ΙΗ’ αιώνα στη Βενετοκρατούμενη Ζάκυνθο, που και ο μεγάλος συγγραφέας τη μετέπλασε σε μυθιστόρημα, από τα ωραιότερα του είδους του και του καιρού μας. Την έκαμε έργο τέχνης, που η πανέμορφη και τραγική ηρωίδα του κατακτά μόνιμη θέση στην καρδιά μας.

Στοιχεία βιβλίου:

Τίτλος: To φάντασμα

Συγγραφέας: Γρηγόρης Ξενόπουλος

Εκδόσεις: Αδελφοί Βλάσση

ISBN: 960-302-062-1

Σελίδες: 320

Έτος κυκλοφορίας: 1984

 

ΠΗΓΕΣ ΑΡΘΡΟΥ: https://www.retrodb.gr

Απάντηση